Zuster, leg liever een puzzel

Bewoners van verpleeghuizen moeten regelmatig op de weegschaal en een mondinspectie ondergaan. Maar vaak doet het leggen van een puzzel meer voor hun welbevinden. Stop de registratiewoede en geef de bewoners een thuis, betoogt Thijs van der Feen.

Als manager van een aantal verpleeghuizen wil ik het allerbeste voor de dementerende bewoners. Zorgen dat hun laatste jaren zo waardevol mogelijk zijn. Werk dat mij een enorme voldoening geeft. Ik zou echt niet anders willen. Manager in een verpleeghuis vraagt echter ook het nodige incasseringsvermogen. Keer op keer halen voorbeelden van slechte zorg het nieuws. Het antwoord van de sector, gedwongen door de publieke en politieke opinie, is altijd hetzelfde: medicalisering en regelgeving.

Verpleeghuiszorg is verworden tot multidisciplinaire probleemgeoriënteerde zorg. Er wordt naar uniformiteit gestreefd. Normen en protocollen worden ingevoerd en het dagelijks handelen wordt in procedures vastgelegd.

Zo spring je als manager op en neer tussen twee werelden, de systeemwereld van professionele normen, regels en procedures en de dagelijkse wereld van cliënten en medewerkers.Door de overheersende medische invalshoek, protocollering en regelgeving is er een verstikkend klimaat ontstaan. Het welbevinden voor de cliënt is op de achtergrond geraakt. Dat voorop plaatsen vraagt om een fundamentele verandering in denken en doen.

Voor een verpleeghuisopname woont de dementerende thuis, vaak met mantelzorg. Bij een verpleeghuisopname moet het streven zijn dat de wereld van de dementerende, ondanks de verhuizing, zoveel mogelijk hetzelfde blijft. Dat de bewoner, met hulp van diezelfde mantelzorg, kan blijven doen wat belangrijk voor hem of haar is.

'Een verlengde van een liefdevol thuis, dat is het ideaal'

Maar dat is een illusie. Men komt terecht in een verpleeghuis, een wereld waarin de professionele normen overheersen en waarin men alle risico’s wil minimaliseren. Regelmatig moet de bewoner worden gewogen, de mond geïnspecteerd, de medicatie geteld en moet er worden gemeten of de dementerende wel voldoende beweegt. Tal van handelingen die nauwelijks lijken bijdragen aan het welbevinden.

Om medische aandoeningen te volgen, worden meetbare zorgdoelen geformuleerd, waarover verantwoording kan worden afgelegd. Een doorn in het oog van veel verzorgenden die elke dag veel tijd kwijt zijn aan rapporteren. Het verpleeghuis richt zich op verantwoording aan externe instanties, zoals de Inspectie en het Zorgkantoor. Verzorgenden lopen met lijstjes om dag in dag uit items af te vinken.

Kwalijk is dat veel extra regels en verantwoordingen door het verpleeghuis zelf worden ingevoerd. Veel verpleeghuizen willen op dat gebied blijkbaar het beste jongetje van de klas zijn. Verzorgenden besteden een groot deel van hun tijd aan registraties.

Wat mij betreft zou de discussie over de personele bezetting zich niet op het aantal medewerkers moeten richten, maar op de taakinvulling. Er is veel tijd te winnen ten gunste van het contact met de bewoner. Activiteiten die men kan ondernemen: samen appelmoes maken, liedjes van vroeger zingen, boodschappen doen op de markt, breien, een beautymiddag, geheugenspel of hout bewerken. Nadruk op het lichamelijke en regelgeving vertroebelen waar het echt om gaat: aandacht en betrokkenheid.

Dat verzorgenden daar te weinig aan toekomen heeft niet alleen te maken met de regels. Ze worden medisch en probleemgericht opgeleid en vinden het vaak moeilijk om op een goede manier met de dementerende om te gaan. Dan is het makkelijker om aandacht aan verantwoording te besteden dan aan de dementerende zelf. Er ligt een belangrijke opgave. Onnodige bureaucratie afschaffen en werken vanuit een sociale invalshoek in plaats van de medische. Laten we het verpleeghuis meer zien als een verlengde van de situatie thuis. Net als thuis organiseert de mantelzorg zo goed mogelijk wat van waarde is voor de bewoner. De situatie in het verpleeghuis mag dat op geen enkele manier veranderen. Sterker nog, die gaat deze liefdevolle zorg voortzetten. Het verpleeghuis behoort geen omgeving te zijn waarin alles wordt overgenomen en de bewoner met programma’s wordt beziggehouden.

Als we de verpleeghuizen weten te bevrijden uit hun medische en regelgevende beknelling wordt het een wereld die net zo gewoon is als thuis en waarin de mantelzorg haar bijdrage kan en wil leveren. Uiteindelijk draagt dat bij aan het welbevinden van de dementerende.

Thijs van der Feen is als rayonmanager bij Surplus verantwoordelijk voor diverse zorgcentra.

Bron: NRC 30 juni 2016 Foto Anita Pantus / ANP


 

Publicatiedatum: 1 jul 2016

Gepubliceerd bij: Surplus Zorg, Surplus Groep